Osmanlı Devleti Kuruluşu
Kayı Boyu Ve Osmanlı Ailesi
Osmanlı devletini kurmuş olan ailenin Oğuzların Gülhan
kolunun Kayı boyundan
Oldukları tarihi vesikalardan anlaşılmaktadır. Kayının
manası kudret ve kuvvet sahibi
Demektir.
Büyük Selçuklular 1071de Malazgirt meydan muharebesine
müteakip kendilerine
bağlı aşiretleri muhtelif tarihlerde Anadolu’nun muhtelif
yerlerine iskan etmişlerdir. Kayı
Boyu da bu sırada veya daha sonra ( Celaleddin Harzemşah’ın
vefatına müteakip)
Anadolu’ya yerleşmişlerdir. (Bunlardan bir kısmı Osmanlı
beyliğini kuran Kayılardır.) bu
Kayılar Anadolu’ya geldikten sonra çeşitli bölgeye yerleşmiş
çeşitli ihtilaflar sonucunda
Bölünerek nihayetinde Ertuğrul ile kardeşi Dündar’ın
emrindeki 400 çadır halkı bir
Müddet Erzurum pasin havalisinde kaldıktan sonra Moğol
baskısı üzerine Alâeddin
Keykubat’a müracaat ile Ankara’nın batısındaki Karaca dağ
taraflarına yerleştirilmişler
Daha sonra söğüt ve Domaniç havalisini işgal etmişlerdir.
Kayılar 400 çadır halkı olup 14. Asrın ikinci yarısında
reisleri Ertuğrul beydi.
Ertuğrul beyin babasının Şimdiye kadar kaydedildiği üzere
Süleyman sah olduğu
Şüphelidir. Yeni araştırmalar neticesindeki bulgularla
babasının Gündüz Alp olması daha
Kuvvetle muhtemeldir. Osmanlı kaynaklarına göre Ertuğrul
Gazinin validesinin Hayme
Ana’dır.
Osman Beyin Aşiret Reisliği Ve Uç Beyliği
Ertuğrul beyin vefatından sonra Dündar Bey Osman beyin
reisliği için temayülün
Fazla olduğunu anlayınca Osman’ın reisliğini uygun buldu.
Sağlam olmayan kayıtlara göre
Osman bey aşiret reisi olduğu zaman 23 yaşında idi ve Selçuk
hükümdarı III. Gıyaseddin
Keyhüsrevin son senelerine doğruydu.
Osman Beyin Ahilerde Münasebeti
Osman beyi faaliyeti esnasında anadoluda ahilik ve Babailik
olarak iki mühim
tarikat vardır. Ahi ulularından Şeyh Edebali ile Osman bey
iyi ilişkiler içerisindeydi.
Edebalı kızı Balum(malhon) hatunu Gazi Osman Beye tezvic etmiş
bu suretle Osman
Bey ahilerin nüfusundan faydalanmıştır.
Bazı kayıtlara göre babasından sonra söğüt ve havalisinin
kendisine ikta edildiğine
Dair Selçuk hükümdarı Gıyaseddin Mesud tarafından Osman beye
bir ferman gönderilmiş
Ve İnönü, Eskişehir’in ilhakıyla ellerindeki yerlere uç beyi
olduğu bildirilmişti.
Osman beyin komşuları olan Rum beylerinin en kuvvetlisi İnegöl
beyi idi. Osman
Bey ilk olarak bu kuvvetli hasmı ile çarpıştı ise de başarılı
olamadı. Bundan sonra İnegöl
Beyi Karaca hisar beyi ile ittifak yaparak Osman Bey ile
Domaniç havalisinde harp etti.
Savaşı Osman Bey kazandı.
1299 tarihinde Anadolu’da İlhamilere karşı yapılan Sulamış
isyanı ve bu isyan
Sebebiyle III. Alâeddin Keykubat’ın kaçması üzerine ortada
bir baş bulunmamasından
Dolayı daha serbest harekete başladı.
Koyunhisar Muharebesi
Osman Gazi ve arkadaşlarının başarıları Rum beyleri ve
Bizans imparatorunu
Harekete geçirdi. Başta Bursa Rum valisi olmak üzere civar
kale beyleri sözleştiler.
Bizans’tan da 2.000 kadar yardımcı kuvvet geldi. Osman Bey
bu müttefik kuvvetlerini
Koyun hisar (Baphaon) muharebesinde bozguna uğrattı. Bu başarı
neticesinde Bursa’nın
Batısındaki Kite Hisarı alındı.
İstanbul’dan sürekli yardım alabilen Bizans kale ve Şehirleri
kolayca teslim
Olmuyorlar bunlar büyük bir gayretle mücadele ediyorlardı.
Bundan dolayı Osman gazi ile
Oğlu Orhan gazinin fütuhatı diğer Anadolu beylerininkine
nazaran daha çetin ve ağır
Oluyordu. Bu halde daha faal ve mücadeleci kuvvetler
bulundurulması icap ettiriyordu.
İşte bu cevvaliyet küçük beyliğin sonraki başarılarında
mühim etken olmuştur.
Bir taraftan Osman beye mensup kuvvetleri faaliyetleri diğer
taraftan batı
Anadolu’yu istila etmekte olan Türk beylerinin balarılarından
telaşa düşen imparator kız
Kardeşi Mara’yı ilhan hükümdarına vererek Moğol yardımını
kazanmaya bu suretle
Türkleri tehdide teşebbüs ettiyse de bunun bir sonucunu
göremedi. (1308)
Osman gazinin mücadelesinde başarılı olmasının sebeplerinden
biriside imparator
İle torunu arasındaki saltanat mücadelesi ve bunun
neticesinde Britinya ( İstanbul’un
Anadolu yakası, Kocaeli, Adapazarı ve Bolu’yu, Zonguldak’ın
batısı Bilecik ve Bursa’nın
kuzey kesimleri havalisi) bölgesinin ihmal edilmiş
olmasıydı.
Osman Gazi 1320 senesinden itibaren faaliyette görmüyoruz.
Tarihler Nikrist
Hastalığı sebebiyle oğlu Orhan gaziyi vekil bıraktığını
yazarlar. 1324 tarihli bir vesika ile
Orhan bey’in hükümdar bulunduğu ve ilk akçesinin tetkikinden
de aynı senenin 3.
Ayında Osmanlı beyi olduğu anlaşılıyor.
Osman beyin ilk devirlerinde uçta bir aşiret beyi ve daha
sonra uç beyi olmuş,
Beylik alameti olarak kendisine Selçuklu hükümdarı
tarafından tabl ve alem denilen davul
İle bayrak gönderilmiştir.
Osman Beyin Oğulları
Osman Gazi’nin Orhan Beyden başka Alâeddin Ali, Pazarlu,
Çoban, Melik, Hamid
İsimlerinde altı oğlu ile Fatma adında bir kızı olduğunu
vesikalarla öğreniyoruz.
OSMANLI BEYLĠĞĠNĠN KURULUŞU ĠLK FAALĠYETĠ VE
TEŞKİLATI
Osman Bey babasının sağlığında evvela askeri idareyi eline
aldıktan sonra 1321de
Mudanya’yı işgal etti. Çeşitli kumandanlarını da civar
bölgelerin işgaline memur etmiştir.
Bursa’nın Alınması
Bursa 1315’ten beri yakınına yapılan kalelerle adeta
muhasara altına alınmıştı.
Orhan bey tecrübeli kumandanları ile bursanın anahtarı
sayılan Atranos (Orhaneli)
Kalesini alıp yıktıktan sonra Şehri kurtarmaktan ve yardım
gelmesinden ümidi kesmiş olan
Bursa kale beyi bazı şartlarla bursayı teslim edeceğini bildirmiş
1326 tarihinde de Bursa
Türklere teslim edilmiştir.
Bursa’nın zaptından sonra beylik merkezi buraya nakledilmiştir.
İlk Osmanlı akçesi
Burada kesilmiştir.
Plekanon Muharebesi ve İznik’in Zaptı
Türklerin Kocaeli yarımadasındaki kaleleri alarak boğaza
inmeleri Bizans’ı telaşa
Düşürdü. İmparator gizlice hazırlıkta bulunarak Rumeli’den
getirttiği 2.000 kişilik kuvvete
İstanbul civarından da kuvvet katarak bunlarla Anadolu
yakasına geçmiştir. Bunu haber
Alan Orhan Bey İznik muhasarasına bir miktar asker bırakarak
8.000 mevcutlu kuvvetinin
Başında Plakanon mevkiinde bizansla çarpıştı. Uzun süren çarpışma
neticesinde akşama
Doğru Orhan Bey bir fırsattan istifade ile Şiddetle taarruza
geçti. Bizans ordusunda müthiş
Bir panik ve bozulma başladı. İmparator deniz yoluyla İstanbul
zor kaçtı. Bu zaferden
Sonra Orhan gazi tekrar İznik üzerine döndü. Artık yardım
ümidi son bulan İznik beyi
Bazı Şartlarla teslim oldu.
Bursa’nın zaptından sonra halka gösterilen yumuşaklık ve
teslim Şartlarına riayet
iznikin teslimine müteakip de gösterildi. İznik alındıktan
sonra bir müddet beylik merkezi
Buraya taşındı. Burada yaptırılan cami medrese imaret gibi
yapılarla Şehir kısa zamanda
Türk Şehri manzarasına kavuştu.
İzmit’in Alınması
Daha önce İzmit muhasara edilmişse de imparatorun buranın
yardımına koşması
Üzerine Orhan Bey imparatorla anlaşarak muhasarayı kaldırmıştı.
İzmit bu olaydan 6 sene
Sonra 1337 başında Şiddetli bir tazyik ve açlık yüzünden
teslim oldu. Buradaki adilane
İdare ve hareketler
sebebiyle etraftaki bazı kalelerde muharebesiz teslim olmaya
Başladılar.
Karasi Beyliğinin Bir Kısmının İlhakı
Osmanlı beyliği 14. Asır ortalarına kadar imparatorluğun
aleyhinde genişledi. Tam
Bu sırada komşusu Karesi beyliğinde meydana gelen bir hadise
beyliğin bazı yerlerinin
Alınmasına sebep oldu.
Karesi beyi Karesi beyin ölümünden sonra oğulları dursun Bey
ve Demirhan Bey
Arasında bir iktidar mücadelesi başladı. Bir müddet sonra dursun
Bey Osmanlılara iltica
Eyledi. Biraderinin yerine hükümdar olmak isteyerek Orhan
beyi tahrik etti. Hükümdar
Olması durumunda bazı Şehirleri Osmanlılara vereceğini de
vaat etti. Bunun üzerine
Orhan Bey Demirhan Bey üzerine harekete geçerek Bergama
havalisinde kuşattı.
Kuşatma esnasında dursun Bey makul düştü. Nihayet Demirhan
da teslime mecbur
Bırakıldı. Karesi beyliğinin büyük bir kısmı ilhak olundu.
(Nihayet 1. Murat zamanında
Tamamen işgal edildi. )
Karesi beyliğinin Marmara sahillerinin elde edilmesi Osmanlıların
Rumeli’ye
Geçmelerini temin etmek bakımından çok faydalı oldu. Ancak
bu sayededir ki Rumeli
Mıntıkasında fütuhat yapılabildi. Karesi beyliğinin değerli
emirleri de Osmanlı hizmetine
Girerek büyük başarılar kazandılar.
Ankara’nın Zaptı
Anadolu Selçukileri zamanında mühim bir vilayet olan Ankara
bu dönemde Eretna
Beyin elinde bulunuyordu. Eretna’nın vefatı üzerine oğulları
arasındaki karışıklıktan
İstifadeyle Orhan Gazi buraya bir miktar kuvvet göndererek
zapt etti.
OSMANLI BEYLİĞİNİN TEŞKİLATI
İlk Osmanlı Akçesi
Hudutları sürekli genişletmekte olan bu küçük beylik esaslı
bir kurul meydana
Getirmek istediğinden artık yavaş yavaş aşiret usul ve
kurallarından ayrılarak bir devlet
Olmak yolunu tutmuştu. İlk defa olarak Osman beyin cülusunun
3. Senesinde Bursa’da
Hükümdarlık alametlerinden olan sikke kestirilmiştir. Bu
tarihlerde bir divan teşkil
Edildiğini de görüyoruz.
Şehir ve Kaza İdareleri
Osman gazi zamanından itibaren ele edilen yerler onları zapt
etmiş olan beylere
Verilmiş ve daha sonra buraları sancak itibarıyla muharebede
asker başbuğu olanlara
Tevcih edilmişti. Küçük mıntıkaların idari adli muameleleri
kadı denilen hakimlere
Bırakılmıştı.
Askeri Düzen
İlk fütuhatı yapanlar aşiret kuvvetleri olup hepside
atlıydılar. Bu kuvvetler uzun
Zaman muhasarada yapamadıklarından dolayı başarılar
gecikiyordu. Bu noktada aşiret
Gençlerinden daimi ve esaslı yaya ve atlı kuvvetlerin teşkili
düşünüldü. Piyadesine yaya
Altılılarına müsellem adı verilmiş olan bu kuvvetler
kapıkulu ocağının teşkiline kadar elde
Edilen başarıların başlıca etkeni oldular.
Osmanlı Başarısının Manevi Sebepleri
Osmanlı Beyliği daha kurulurken, askeri, adli teşkilatlarla işe
başlamış ve özellikle askeri
İşlere fazla önem verilerek başarının sebepleri hazırlanmıştı.
* Osmanlılar fetih ettikleri yerlerdeki halkın dini, içtimai
işlerine karışmamış, vicdan
Hürriyetine hürmet etmiştir.
* Ağır vergiler altında ezilmiş olan yeni tebaasından
muayyen bir vergi almakla(Cizre)
İktifa etmiştir.
* Mevcut kanunlara aykırı hiçbir keyfi muameleye müsaade etmemiştir.
Bu hususlardan dolayı Osmanlıların kolaylıkla ilerlemeleri
ve feth edilen bölge halkının
Türk idaresini kendi idarelerine tercih etmelerini anlamak
mümkündür.
* Osmanlılar Anadolu ve Rumeli’nde Hıristiyan varlığını ve
idare tarzını bozmayarak
Muhafaza etmişlerdir. Bu sebeple baştanbaşa Hıristiyan unsur
ile meskûn olan Balkan
Yarımadasındaki fütuhatı kolaylaşmıştır. Bu hızlı fütuhatın
sebebi adilane hareketle idari
Siyasetteki inceliktir.
* Bizans’taki asayişsizlik, keyfi uygulama ve Rum beyleri ve
imparatorlarının aşırı vergileri
İktisadi buhran gibi amillerine karşılık, Türklerin
disiplinli hareketi feth edilen bölge
Halkına Şefkat, merhamet, adaletli muamele, vergilerin
tebânın ödeme gücüne göre tertibi,
Katolik tehditkâr güçlere karşı mutaassıb Balkan Ortodokslarını
koruması dini ve vicdanı
Hislerine hizmet etmesi, Osmanlı idaresini bir kurtarıcı
olarak karşılamalarına neden
Olmuştur.
* Bu unsurlardan başka asırlarca önce Balkanlara gelerek yerleşen
daha sonra
Hıristiyanlaşan Peçenek, Kuman, Gagavuz ve Vardarlar’ın da
aynı ırktan olmaları fütuhatı
Hızlandırmış ve kolaylaştırmıştır.
Görülüyor ki Osmanlıların süratle gelişmelerinde Balkan
fütuhatında yalnız devletlerarası
İhtilaflardan istifade, siyasetteki maharet ve fütuhatın
değil manevi amillerin de tesiri
Vardır. Ancak bu sayede Türkler Rumeli’deki feth ettikleri geniş
ülkeleri bir avuç kuvvetle
Elde tutabilmişlerdir. Yine bu sayede Timur darbesiyle Osmanlılar
Anadolu parçalanırken
Rumeli’de dimdik durmuştur.
KAYILARIN ANADOLUYA GELİŞİ
Kayıların miladi 9. asırdan itibaren Selçukilerle beraber
Ceyhun nehrini geçerek
İran’a geldikleri hakkında bilginler hemfikirdir.
Bir rivayete göre Ceyhun’u geçen Kayı’lar Horasan’da Merv ve
Mahan tarafına
Yerleşmişler sonraları Moğol baskısı üzerine yerlerini
bırakarak Azerbaycan’a ve Doğu
Anadolu’da Ahlat havalisine gelmişlerdir. Bu kayıtlara göre
Kayı boyu Selçukilerle
beraber Horosan’a , Moğol baskısı üzerine Celalüddin
HarezmĢah ile Azerbaycan’a ve
Doğu Anadolu’ya göç etmişlerdir.
Fakat XI. Asır sonlarından itibaren Diyarbakır Hasankeyf
Harput bölgesine
hükmeden Artukluların Kayı boyundan olduklarına göre bir
kısım Kayıların çok zaman
evvel Doğu Anadolu’ya geldikleri unutulmamalıdır.
Bu Kayıların Anadolu’ya geldikten sonra ne suretle
dağıldıkları hakkında değişik
Rivayetler vardır. Caber kalesi civarında reisleri Süleyman Şahın
Fıratı geçerken boğulması
Üzerine orada durmuşlar bir müddet burada kaldıktan sonra
ikiye ayrılmışlar. Bir kısmı
Çukurova’ya gelmişlerdir. Çukurova’ya gelmiş olanlar da
ikiye bölünerek bir kısmı
Erzurum civarına göçmüşler burada aralarında ihtilaf çıkarak
bir kısmı asıl yurtlarına
Dönmüş, Ertuğrul ile kardeşi Dündar’ın emrindeki 400 çadır
halkı ise bir müddet burada
Kaldıktan sonra Moğol baskısı üzerine Alâeddin Keykubat’a
müracaat ederek Ankara’nın
Batısındaki Karaca dağ Rum hududu taraflarına yerleştirilmişler
daha sonra söğüt ve
Domaniç havalisini işgal etmişlerdir.
Yorumlar
Yorum Gönder